Mobbing to zjawisko, które bardzo często rozgrywa się „bez świadków” – w cztery oczy, w rozmowach telefonicznych, podczas spotkań, po których nie zostaje żaden ślad. Nic więc dziwnego, że osoby doświadczające długotrwałego nękania w pracy coraz częściej zadają sobie pytanie: czy mogę nagrywać przełożonego albo współpracownika, żeby mieć dowód w sądzie? Odpowiedź nie jest ani oczywista, ani zero-jedynkowa, bo prawo do ochrony prywatności zderza się tu z prawem do obrony przed bezprawnym działaniem.
Czym jest mobbing?
Zgodnie z art. 943 § 2 k.p. mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.
W razie jego wystąpienia można żądać określonych roszczeń wskazanych w k.p.
Czy mogę nagrywać rozmowy z innymi pracownikami?
Jak wskazuje zaś art. 267 § 1 k.k. Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
To oznacza, że co do zasady pracownik może nagrywać rozmowy, których sam jest uczestnikiem, nawet bez informowania o tym rozmówcy, jeżeli nagranie służy ochronie jego praw, w tym udokumentowaniu mobbingu. Nie stanowi to przestępstwa z art. 267 k.k., ponieważ pracownik nie przełamuje zabezpieczeń, nie uzyskuje dostępu do cudzej komunikacji, lecz utrwala rozmowę, w której sam uczestniczy.
Samo utrwalenie rozmowy przez jej uczestnika nie jest czynem bezprawnym, nawet jeśli druga strona nie została o tym poinformowana – o ile nagranie służy ochronie prawnie uzasadnionego interesu.
Co może być dowodem w sądzie w sprawie o mobbing?
Jak wskazuje art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. W sprawach z zakresu prawa pracy (w tym o mobbing) w praktyce sądy dopuszczają dowód z nagrań wykonanych bez zgody rozmówcy, zwłaszcza gdy pracownik znajduje się w nierównej pozycji wobec pracodawcy, inne środki dowodowe są trudne lub niemożliwe do uzyskania, a nagranie dotyczy zachowań naruszających godność pracownika.
Na marginesie należy jednak wskazać, że takie nagranie nie powinno być rozpowszechniane, jego użycie powinno ograniczać się do postępowania sądowego, kontroli PIP lub działań związkowych, a nagrywanie rozmów osób trzecich, w których pracownik nie uczestniczy, jest niedopuszczalne.
Czego mogę dochodzić z tytułu mobbingu?
Zgodnie zaś z art. 943 § 3 i 4 k.p. pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Pracownik, który doznał mobbingu lub wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.
Pracownik w celu dochodzenia wskazanych roszczeń powinien przygotować odpowiedni materiał dowodowy – czyli np. rejestr zachowań świadczących o mobbingu, zrzuty ekranu korespondencji, zeznania świadków ew. dokumentację medyczną oraz inne.
Pracownik może złożyć pisemną skargę do pracodawcy wraz z wnioskiem o podjęcie określonych działań, żądać uruchomienia procedury antymobbingowej, a także w razie zajścia określonych przesłanek – dochodzić ww. roszczeń.
Zgłoszenie do PIP i sprawa sądowa
Nadto, może on także wystąpić do PIP (Państwowej Inspekcji Pracy), a w razie braku możliwości polubownego załatwienia sporu – wszcząć postępowanie sądowe przez wniesienie pozwu do właściwego sądu.
Warto podkreślić, że brak reakcji pracodawcy na zgłoszenia może sam w sobie stanowić naruszenie obowiązków pracodawcy (według bowiem art. 943 § 1 k.p. pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi).
Podsumowanie Kancelaria radca prawny Banino Gdańsk
Nagrywanie rozmów w sprawach o mobbing nie jest automatycznie zakazane, ale też nie jest całkowicie bezpieczne prawnie. Kluczowe znaczenie ma to, czy osoba nagrywająca jest uczestnikiem rozmowy, jaki był cel nagrania oraz czy nagranie służyło ochronie jej praw, a nie naruszeniu cudzej prywatności.
Orzecznictwo sądów pracy coraz częściej dopuszcza takie dowody, zwłaszcza gdy mobbing jest trudny do wykazania innymi środkami. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny – bo nagranie może pomóc wygrać sprawę, ale w niektórych sytuacjach może też rodzić dodatkowe ryzyka prawne.
Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie dotyczącej mobbingu, skontaktuj się z naszą kancelarią – kontakt@aslegaltax.pl